16 Nisan 2021
GEÇİT HAKKI TESİSİ
GEÇİT HAKKI TESİSİ
Geçit hakkı, genel yola bağlantısı olmayan veya yolu bulunsa bile bu yol ile ihtiyacı karşılanamayan taşınmazın genel yolla kesintisiz bağlantısının sağlanmasıdır.
Geçit hakkı 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 747. maddesinde düzenlenmiştir.
TMK madde 747 "Taşınmazından genel yola çıkmak için yeterli geçidi bulunmayan malik, tam bir bedel karşılığında bir geçit hakkı tanınmasını komşularından isteyebilir.
Bu hak, ilk önce kendisinden bu geçidin istenmesi önceki mülkiyet ve yol durumuna göre en uygun düşen komşuya karşı ve daha sonra bundan en az zarar görecek olana karşı kullanılır.
Zorunlu geçit iki tarafın menfaati gözetilerek belirlenir" şeklinde düzenlenmiştir.
Bu tür davalar ülkemizde arazi düzenlemesinin sağlıklı bir yapıya kavuşturulamamış olması ve her taşınmazın yola ihtiyaç zorunluluğu nedeniyle açılmaktadır.
Geçit hakkı tesisi öncelikle, önceki mülkiyet ve yol durumuna göre en uygun komşu taşınmaza karşı kullanılır. Eğer bu şekilde ihtiyacın karşılanması mümkün olmazsa geçit tesisinden en az zarar görecek olan komşuya karşı yöneltilir. Zira geçit hakkı taşınmaz mülkiyetini sınırlayan bir irtifak hakkı olmakla birlikte, özünü komşuluk hukukundan almaktadır.
Dere yatağı, mera gibi kamuya ait taşınmazlar üzerinde geçit hakkı tesis edilemez.
Geçit hakkı verilmesine ilişkin davalarda, bu hak taşınmaz leh ve aleyhine kurulacağından leh ve aleyhine geçit istenen taşınmaz maliklerinin tamamının davada yer alması zorunludur. Ancak, yararına geçit istenen taşınmaz paylı mülkiyete konu ise dava paydaşlardan biri veya birkaçı tarafından açılabilir.
Geçit ihtiyacı karşılanırken davacının sübjektif arzularına göre değil, objektif kriterlere uygun olarak geçit belirlenmelidir. Geçit hakkı tesis edilirken fedakârlığın denkleştirilmesi prensibi esas alınır.
Uygun güzergah saptanırken aleyhine geçit kurulan taşınmaz veya taşınmazlar bölünerek kullanım şekli ve bütünlüğünün bozulmaması gerekmektedir. Şayet başka türlü geçit tesisi mümkün değilse bunun gerekçesi kararda açıkça gösterilmelidir.
Saptanan geçit nedeniyle yükümlü taşınmaz malikine geçit tesis edilen yerin bedelinin ödenmesi gerekmektedir. Bedel taşınmazın niteliği gözetilerek uzman bilirkişiler aracılığı ile objektif kıstaslar esas alınarak belirlenmelidir. Belirlenen bedel hükümden önce mahkeme veznesine depo ettirilir.
Geçit hakkı kurulmasına ilişkin davalarda davanın niteliği gereği yargılama giderleri davacı üzerinde bırakılmaktadır.
Av. Halil İbrahim ÖNDER
.jpeg)