KONKORDATO: BORÇLULAR VE ALACAKLILAR İÇİN YENİDEN YAPILANDIRMA ARACI

 

 

 

 

 

 

 

 

Konkordato talebi, borçlarını vadesi geldiği halde ödeyemeyen veya vadesinde ödeyememe tehlikesi altında bulunan herhangi bir borçlu tarafından yapılabilir (İİK m. 285). Talebe, borçlunun mali durumunu gösteren belgeler, konkordato ön projesi, alacaklı listesi ve iflas halinde alacaklıların eline geçecek muhtemel miktarı gösteren karşılaştırmalı tablo gibi İİK m. 286'da sayılan belgelerin eksiksiz olarak eklenmesi zorunludur. Bu belgelerin eksiksiz sunulması, geçici mühlet kararı için ön koşuldur.

 

Bölge Adliye Mahkemesi - İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi'nin 2024/853 E., 2024/1031 K., 26.09.2024 tarihli kararında: "İİK'nın 286 maddesinde borçlu şirketin konkordato talebine eklemesi zorunlu belgelerin neler olduğu belirtilmiştir. Somut olayda borçlu şirket konkordato talebine konkordato projesini eklemediği gibi İİK'nın 286 maddesindeki belgelerden birini dahi eklememiş, mahkemece İİK'nın 286. Maddesinde belirtilen belge ve eklerin sunulması için kesin süre verilmiştir. Davacı şirket yetkilisi süresi içinde bir kısım belgeler sunmuştur. Ancak sunulan belgelerin yasanın aradığı nitelikte olmadığı; İİK'nın 286/1.a bendinde belirtilen şekilde konkordato ön projesi sunulmadığı; makul güvence veren denetim raporu, alacaklıları, alacak miktarlarını ve alacakların imtiyaz durumunu gösterir liste, alacaklıların ele geçmesi öngörülen miktar ile borçlunun iflası halinde alacaklıların eline geçebilecek muhtemel miktarı karşılaştırmalı olarak gösteren tablo gibi belgelerin de sunulmadığı anlaşılmaktadır. Bu durumda mahkemece kesin süre içerisinde İİK'nın 286. maddesinde belirtilen belgelerin sunulmadığı gerekçesiyle talebin reddine karar verilmesinde isabetsizlik bulunmamaktadır."

 

Yetkili ve görevli mahkeme, iflasa tabi borçlular için İİK m. 154'te belirtilen yerdeki, iflasa tabi olmayan borçlular için ise yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesidir. Bu yetki kesin yetki niteliğinde olup, kamu düzenine ilişkindir.

 

İlk Derece Mahkemesi - Bakırköy 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2024/1045 E., 2024/1231 K., 12.12.2024 tarihli kararında: "7101 sayılı kanunla değişik İİK'nun 285/3 maddesinde "yetkili ve görevli mahkeme, iflasa tabi olan borçlu için 154.maddenin birinci veya ikinci fıkralarında yazılı yerdeki, iflasa tabi olmayan borçlu için yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesidir. " denilmek suretiyle konkordato davasında yetkili ve görevli mahkeme belirtilmiştir. İİK md.154/1'e göre iflas yoluyla takipte yetkili merci, borçlunun muamele merkezinin bulunduğu mahaldeki icra dairesidir. Yukarıdaki yasa maddeleri gereğince konkordato davalarında mahkemenin yetkisi kesin yetki niteliğinde olup kamu düzeni ile ilgili olduğundan mahkeme tarafından re'sen dikkate alınmalıdır."

 

 

Mahkeme, belgelerin eksiksiz olduğunu tespit ettiğinde derhal geçici mühlet kararı verir. Geçici mühlet, kesin mühletin sonuçlarını doğurur (İİK m. 288/1). Bu mühlet süresince borçlu aleyhine hiçbir takip yapılamaz ve evvelce başlamış takipler durur. İhtiyati tedbir ve ihtiyati haciz kararları uygulanmaz. Borçlu, komiserin nezareti altında işlerine devam edebilir ancak mahkemenin izni dışında rehin tesis edemez, kefil olamaz, taşınmaz devredemez gibi tasarruf yetkisi kısıtlamalarına tabidir (İİK m. 297).

 

Danıştay 13. Dairesi'nin 2019/2872 E., 2022/4413 K., 24.11.2022 tarihli kararında, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 10. maddesindeki "konkordato ilan eden" ibaresinin yorumu ele alınmıştır. Kararda, "konkordato ilan eden" kavramının, konkordato sürecinin, kamu ihalelerine katılım hâlinde ihale konusu işi yapabileceği noktasında tereddüt oluşturan bir aşamasında olduğu anlaşılan kişileri ifade ettiği, bunun da ancak ilgilinin konkordato sürecindeki somut durumunun hukuki sonuçlarıyla birlikte değerlendirilmesiyle anlam kazanacağı belirtilmiştir. Bu durum, geçici mühletin dahi borçlunun mali durumunda bir zafiyet göstergesi olarak kabul edilebileceğine işaret etmektedir. Mehmet Kodakçıoğlu'nun "Konkordatonun Kamu İhalelerine Etkisi" adlı makalesinde de bu konuya değinilerek, "konkordato ilan eden" kavramının İcra ve İflâs Kanunu’nda doğrudan bir karşılığı bulunmamakla birlikte, kamu ihale mevzuatında önemli sonuçlar doğurduğu vurgulanmıştır.

 

 

Konkordato projesinin tasdiki için İİK m. 305'te belirtilen şartların gerçekleşmesi gerekir. Bunlar arasında, teklif edilen tutarın borçlunun iflası halinde alacaklıların eline geçebilecek miktardan fazla olması, teklif edilen tutarın borçlunun kaynakları ile orantılı olması, projenin İİK m. 302'de öngörülen çoğunlukla kabul edilmiş olması ve imtiyazlı alacaklıların alacaklarının tam olarak ödenmesinin teminata bağlanmış olması yer alır.

 

İlk Derece Mahkemesi - İstanbul 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2025/212 E., 2025/365 K., 08.05.2025 tarihli kararında: "İİK md. 305 hükmüne göre konkordatonun tasdiki için; a)Teklif edilen tutarın, borçlunun iflâsı hâlinde alacaklıların eline geçebilecek muhtemel miktardan fazla olacağının anlaşılması. b) Teklif edilen tutarın borçlunun kaynakları ile orantılı olması, c)Konkordato projesinin 302 nci maddede öngörülen çoğunlukla kabul edilmiş bulunması, d)206. maddenin birinci sırasındaki imtiyazlı alacaklıların alacaklarının tam olarak ödenmesinin ve mühlet içinde komiserin izniyle akdedilmiş borçların ifasının, alacaklı bundan açıkça vazgeçmedikçe yeterli teminata bağlanmış olması, e)Konkordatonun tasdikinin gerektirdiği yargılama giderleri ile konkordatonun tasdiki durumunda alacaklılara ödenmesi kararlaştırılan para üzerinden alınması gereken harcın, tasdik kararından önce, borçlu tarafından mahkeme veznesine depo edilmiş olması gerekmektedir."

 

 

Konkordato tasdik kararının ilanı, hukuki dinlenilme hakkı açısından büyük önem taşır. İİK m. 288 ve 304 uyarınca, tasdik duruşma gününün ve itiraz edenlerin duruşmada hazır bulunabilecekleri hususunun hem Ticaret Sicili Gazetesi'nde hem de Basın-İlan Kurumu'nun resmi ilan portalında usulüne uygun olarak ilan edilmesi zorunludur. Bu ilan eksikliği, kararın kaldırılmasına neden olabilir.

 

Bölge Adliye Mahkemesi - İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 45. Hukuk Dairesi'nin 2024/258 E., 2025/200 K., 19.02.2025 tarihli kararında: "Yukarıda açıklandığı üzere, tasdik yargılama gün ve saatini bildiren ayrıca itiraz edenlerin itiraz sebeplerini duruşma gününden 3 gün önce yazılı olarak bildirmek kaydıyla duruşmada hazır bulunabilecekleri açıklamasını içeren ilanın hem Ticaret Sicil Gazetesinde hem de Basın İlan Kurumu Resmi Portalında yapılması Kanun'un emredici hükmüdür. Dosya kapsamına mahkemece, tasdik duruşma gününün İİK.nun 288 deki usulle ilanına karar verilmiş olup tasdik duruşmasına ilişkin ilanın 15/09/2023 tarihinde Basın-İlan Kurumunun resmî ilân portalında ilân edilmiş ise de Ticaret Sicil Gazetesi'nde ilanın yapıldığına ilişkin gerek dosyada fiziken, gerek Uyap sistem üzerinde herhangi bir belgeye rastlanmadığı gibi dairemizce internet üzerinden ilan portalında yapılan araştırmada yapılmış bir ilan görülmemiştir. İİK 288. maddesinde ilanın hem Ticaret Sicil Gazetesinde hem de Basın İlan Kurumu Resmi Portalında yapılacağı düzenlenmiş olmakla İİK 304 maddesi uyarınca usulüne uygun yaptırılmış bir ilan olmadığı anlaşılmıştır. Bu itibarla yasal zorunluluk olan ilanların usulüne uygun yapılmamış olması nedeniyle gerekçeli rapora yönelik varsa itirazlarını sunamayan ve tasdik yargılamasına katılamayan diğer alacaklıların hukuki dinlenilme hakları ihlal edilmiştir."

 

Tasdik edilen konkordato projesi uyarınca borçlarını ifa etmeyen borçluya karşı, alacaklılar konkordatonun kısmen feshini talep edebilir (İİK m. 308/e). Bu fesih, sadece talepte bulunan alacaklı yönünden hüküm ifade eder ve alacaklının konkordato ile kazanmış olduğu yeni hakları muhafaza etmesini sağlar.

 

İlk Derece Mahkemesi - İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2022/535 E., 2022/905 K., 25.11.2022 tarihli kararında: "İİK 308/e maddesinde "kendisine karşı konkordato projesi uyarınca ifada bulunulmayan her alacaklı konkordato uyarınca kazanmış olduğu yeni hakları muhafaza etmekle birlikte konkordatoyu tasdik eden mahkemeye başvurarak kendisi hakkında konkordatoyu feshettirebilir" hükmüne yer verilmiştir. Davacının bu yasal düzenleme uyarınca konkordatonun kısmen feshini istediği anlaşılmıştır."

Ödeme planına uyulmaması, konkordatonun kısmen feshi için yeterli bir sebeptir. Ekonomik kriz veya benzeri genel geçer sebepler, ödeme yapmama gerekçesi olarak kabul edilmez.

 

Bölge Adliye Mahkemesi - İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi'nin 2022/1543 E., 2022/1269 K., 27.10.2022 tarihli kararında: "Somut olayda davalı borçlunun 28/12/2021 tarihinde ödemesi gereken taksiti zamanında ödememesi konkordatonun davacı açısından kısmen feshi için yeterli bir sebep olup davalı tarafından ileri sürülen sebeplerle ödeme yapılamamış olması veya sonradan ödeme yapılacak olması yahut da borcun sonradan ödenmesi fesih davasının reddini gerektirmez."

 

 

Konkordato mühleti içerisinde borçlunun mali durumunun düzelmesinin mümkün olmadığı veya konkordatonun başarıya ulaşamayacağı anlaşılırsa, mahkeme kesin mühleti kaldırarak konkordato talebinin reddine ve borçlunun iflasına re'sen karar verebilir (İİK m. 292/f.1). Bu durum, özellikle borçlunun malvarlığının korunması için iflasın açılmasının gerektiği, komiserin talimatlarına uyulmadığı veya alacaklıları zarara uğratma amacı güdüldüğü hallerde ortaya çıkar.

 

İlk Derece Mahkemesi - İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2023/835 E., 2024/574 K., 05.09.2024 tarihli kararında: "İcra ve İflas Kanunu'nun m.292/f.1 hükmü iflasa tâbi borçlu hakkında verilen geçici veya kesin mühletin hangi şartlarda kaldırılarak iflasının açılacağını dört bent halinde düzenlemektedir. Buna göre: "a) Borçlunun malvarlığının korunması için iflâsın açılması gerekiyorsa. b) Konkordatonun başarıya ulaşamayacağı anlaşılıyorsa. c) Borçlu, 297 nci maddeye aykırı davranır veya komiserin talimatlarına uymazsa ya da borçlunun alacaklıları zarara uğratma amacıyla hareket ettiği anlaşılıyorsa. d) Borca batık olduğu anlaşılan bir sermaye şirketi veya kooperatif, konkordato talebinden feragat ederse" borçlunun iflasına re'sen karar verilebilecektir."

 

Orhan Eroğlu'nun "İflâs Dışı Adi Konkordato Mühleti İçerisinde Borçlunun İflâsına Karar Verilebilecek Durumlar" başlıklı makalesinde de belirtildiği üzere, konkordatonun faydaları yanında riskleri de mevcuttur ve bazı hallerde konkordato mühleti talep eden iflasa tabi borçlu hakkında iflas kararı verilebilmektedir.

 

İİK'da aynı borçlu için birden fazla kez konkordato talep edilmesini engelleyen açık bir hüküm bulunmamaktadır. Ancak, bu tür taleplerin dürüstlük kuralına uygunluğu ve konkordatonun amacına hizmet edip etmediği mahkemece değerlendirilmelidir. Yavuz Topçu'nun "Yinelenen Konkordato Taleplerinin Hukuki ve Finansal Yönleriyle Değerlendirilmesi" adlı makalesinde, borçlunun finansal ve hukuki menfaatinin gerektirmesi halinde, kurumun amacına ve ruhuna uygun olduğu müddetçe birden fazla kez konkordato talep edilebilmesinin mümkün olduğu ifade edilmiştir. Ancak, mahkemelerin bu tür talepleri dürüstlük kuralı ve hakkın kötüye kullanılması yasağı kapsamında değerlendirmesi gerektiği de vurgulanmıştır.

 

İlk Derece Mahkemesi - İstanbul 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2022/918 E., 2022/940 K., 23.12.2022 tarihli kararında: "Somut olayda konkordato talep eden ...'nun ortağı olduğu şirketten bağımsız bir konkordato projelerinin bulunmadığı, projelerinin kendine özgü, gerçekçi konkordato tedbiri ve hedefi içermediği, ortağı olduğu borçlu şirketin projesi üzerine temellendirildiği ve ilişkilendirildiğinden, yasanın aradığı şartları sağlamadığı, öte yandan salt alacaklıların icra takibine maruz kalmamak için konkordato talep edilmesinin de konkordato müessesesinin amacına uygun düşmeyeceği anlaşılmakla İstanbul BAM 17. Hukuk Dairesinin 2019/3868-2020/361 E.K. sayılı ve İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 45. Hukuk Dairesinin 2021/1435-1022 E.K. sayılı emsal ilamları nazara alınmak sureti ile konkordato talep eden ...'nun konkordato ve kesin mühlet talebinin yasal koşulları oluşmadığından reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur."

 

 

Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) alacakları, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'a göre takip ve tahsil edildiğinden, İİK m. 308/c uyarınca konkordato hükümlerinin dışında kalır. Bu nedenle, SGK alacaklarının konkordatodan etkilenmediği kabul edilir ve SGK'nın konkordatonun tasdikine ilişkin istinaf yoluna başvurmakta hukuki yararı bulunmamaktadır.

 

Bölge Adliye Mahkemesi - İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi'nin 2023/235 E., 2023/192 K., 16.02.2023 tarihli kararında: "Alacaklı SGK vekili tasdik kararına karşı istinaf kanun yoluna başvurmuşsa da, SGK Başkanlığının prim alacakları 5501 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 88/16. maddesine göre, İcra ve İflas Kanununa göre değil 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanuna göre takip ve tahsil edilmektedir. Bu Kanuna tâbi alacaklar konkordato hükmünün dışında kaldığından (İİK m.308/c) SGK alacaklarının konkordatodan etkilenmediği sonucuna varılmaktadır. Konkordatodan etkilenmeyen alacakların itirazlarının dikkate alınması gerekmediği gibi bunların alacaklılarının toplantıya çağrılmasına da gerek bulunmamaktadır. Diğer bir ifade ile SGK Başkanlığının konkordatonun tasdikine ilişkin olarak istinaf yoluna başvurmakta hukuki yararı bulunmamaktadır."

 

 

Konkordato, mali güçlük çeken dürüst borçlular için önemli bir yeniden yapılandırma ve iflastan kurtulma imkanı sunarken, alacaklılar için de alacaklarını belirli bir güvence altında tahsil etme fırsatı yaratmaktadır. Sürecin başarıyla yürütülmesi, İİK'da belirtilen başvuru şartlarının eksiksiz yerine getirilmesine, mühletin hukuki sonuçlarına riayet edilmesine, konkordato projesinin gerçekçi ve uygulanabilir olmasına ve tasdik kararının usulüne uygun ilan edilmesine bağlıdır. Borçlunun dürüstlük ilkesine aykırı davranması, komiser talimatlarına uymaması veya projenin başarıya ulaşamayacağının anlaşılması halinde, konkordato talebinin reddi ve hatta iflas kararı verilmesi mümkündür. Ayrıca, tasdik edilen konkordato projesine uyulmaması durumunda alacaklılar kısmen fesih talep edebilir. Kamu alacakları gibi bazı özel alacaklar ise konkordato hükümlerinin dışında tutulmuştur. Bu karmaşık süreçte, hem borçluların hem de alacaklıların haklarının korunması için hukuki danışmanlık ve uzman desteği büyük önem taşımaktadır.